45 minut

Czym są odnawialne źródła energii?

Wydaje mi się, że już wcześniej się poznaliśmy, ale jeśli ktoś mnie nie pamięta, przypomnę, że nazywam się Czerwony Kapturek. Miło znów się z wami spotkać. Poznajcie moją sąsiadkę Dorotkę. Wspólnie oprowadzimy was po Krainie OZE, czyli Krainie Odnawialnych Źródeł Energii. Wiecie już, że energia jest bardzo potrzebna ludziom każdego dnia. Ale czy wiecie, czym są odnawialne źródła energii – i dlaczego nazywamy je właśnie odnawialnymi? Czy potraficie jakieś wymienić? Zastanówmy się razem, do czego możemy je wykorzystać. Macie jakieś pomysły? Czy myślicie, że można z nich wytworzyć ciepło i ogrzać mieszkania?

45 minut

Jak krążą w nas emocje?

Pomyślcie przez chwilę o emocjach, które czujemy każdego dnia. Emocje często przypominają energię – napędzają nas do konkretnych działań. Radość sprawia, że chcemy się bawić. Ze złości zaciskamy zęby lub krzyczymy. Ze strachu zasłaniamy oczy lub uciekamy. A jeśli coś nas zaskoczy, potrafimy szybko skupić uwagę na nowej sytuacji. Emocje czasem się wyciszają, ale też bardzo szybko odżywają, są w ciągłym ruchu i odczuwamy je ponownie.

45 minut

Energia w ciągłym ruchu

Podobnie jest z energią – ona też ciągle przepływa i się odnawia. Odnawialne źródła energii to takie, które się nie kończą i wciąż powstają na nowo w przyrodzie. Należą do nich: woda, słońce, wiatr, ciepło z głębi ziemi (energia geotermalna) oraz różne odpady roślinne, które nazywamy biomasą (np. resztki roślin z upraw rolnych lub lasów).

Energia w ciągłym ruchu

Odnawialne źródła energii w ciepłownictwie

45 minut

Energia wiatrowa

Energia wiatru nie od razu zamienia się w ciepło. Najpierw wykorzystuje się ją do napędzania turbin wiatrowych, czyli takich nowoczesnych wiatraków, które wytwarzają prąd. Tym prądem można zasilić elementy systemu ciepłowniczego, np. pompy ciepła lub magazyny ciepła.

Energia wiatrowa

45 minut

Pompy ciepła i magazyny ciepła

Pompy ciepła to urządzenia, które pobierają ciepło z otoczenia a potem przekazują je do budynków, żeby ogrzać mieszkania. Można powiedzieć, że to tacy pomocnicy, którzy przenoszą ciepło z jednego miejsca do drugiego. Natomiast magazyny ciepła działają podobnie do termosów. Gdy uda się wyprodukować więcej ciepła niż jest to akurat potrzebne, magazyny pozwalają przechować je na później i wykorzystać w odpowiednim momencie.

Pompy ciepła i magazyny ciepła

45 minut

Co to jest miks energetyczny i dlaczego jest ważny?

Co to jest miks energetyczny i dlaczego jest ważny?

Pamiętacie, jak mówiliśmy o różnych emocjach? Czasami możecie być smutni i nie mieć zapału do zabawy, ale ciekawość sprawia, że do niej dołączacie. Jeśli coś was nudzi, znajdujecie zainteresowanie w innym zajęciu. Przy wytwarzaniu energii też warto polegać na wielu źródłach.

Takie rozwiązanie nazywamy miksem energetycznym. Jednego dnia może brakować wiatru, a innego – słońca. Ale jeśli zadbamy o różne źródła energii i tak wytworzymy ciepło lub prąd. Trochę jak w koktajlu owocowym: czasami jest w nim więcej truskawek, czasem bananów, a czasem innych owoców.

W Polsce wciąż dużą część tego energetycznego „koktajlu” stanowią węgiel i gaz ziemny – zasoby wyczerpywalne, które się kiedyś skończą. Jednak z roku na rok, w miksie jest coraz więcej odnawialnych źródeł energii, po to, aby w przyszłości całkowicie zastąpiły paliwa kopalne.

45 minut

Energia słoneczna

Pewnie wszystkim wam słońce kojarzy się z ciepłem. To ciepło można też wykorzystać do ogrzewania wody i naszych mieszkań. Umożliwiają to specjalne urządzenia nazywane kolektorami. Wyglądają trochę jak ogromne tabliczki czekolady. Ale jak wiecie, tabliczka czekolady bardzo łatwo rozpuściłaby się na słońcu – natomiast kolektory potrafią pochłonąć energię słoneczną i przesłać ją dalej do rur, by ogrzać nasze domy.

Energia słoneczna

45 minut

Energia słoneczna

Słońce dostarcza najwięcej energii w ciepłych miesiącach. Ale nawet wtedy nie świeci przecież przez cały dzień. Dlatego kolektory słoneczne warto połączyć z magazynami ciepła. W słoneczne, gorące dni można w nich zgromadzić więcej energii, by wykorzystać ją później, gdy zrobi się chłodniej.

Energia słoneczna

45 minut

Doświadczenie: czy kolor ma znaczenie?

Do doświadczenia będą potrzebne 3 szklane butelki: po jednej w kolorze białym, zielonym i brązowym (najlepiej o tej samej pojemności i kształcie), styropian, woda i słoneczna pogoda. Mierzymy temperaturę wody. Następnie do każdej butelki wlewamy taką samą ilość. Każdą butelkę ustawiamy w słońcu na styropianie (dla izolacji od podłoża). Pilnujemy, żeby na żadną z butelek nie padał cień. Po 20-30 minutach mierzymy temperaturę wody w butelkach i porównujemy z początkowym wynikiem.

Doświadczenie: czy kolor ma znaczenie?

45 minut

Doświadczenie: czy kolor ma znaczenie?

W której butelce woda była najcieplejsza, a w której najchłodniejsza? Doświadczenie tłumaczy, dlaczego kolektory słoneczne zazwyczaj mają bardzo ciemny kolor. Dzięki temu pochłaniają więcej promieniowania słonecznego. Możemy to czasem poczuć sami – jeśli w ciepły dzień ubierzemy się w coś czarnego, zauważymy, że materiał szybciej się nagrzewa.

Doświadczenie: czy kolor ma znaczenie?

45 minut

Energia geotermalna

Czy zdarzyło wam się kiedyś kopać dół na plaży i dokopać się do wody? Czy coś zwróciło wtedy waszą uwagę? Woda w takim dole jest zazwyczaj wyraźnie cieplejsza niż w morzu, nawet w słoneczny dzień. Dzieje się tak m.in. dlatego, że piasek nagrzewa się szybciej i przekazuje ciepło do niższych warstw. A teraz wyobraźcie sobie, że znacznie głębiej pod ziemią znajdują się wody geotermalne.

Energia geotermalna

45 minut

Energia geotermalna

Aby dostać się do wód geotermalnych, trzeba wykonać bardzo głęboki odwiert. Wody tego typu są bardzo gorące, ponieważ nagrzewają się od ciepła wnętrza Ziemi – mogą być cieplejsze nawet od świeżo zaparzonej herbaty! Dlatego energia geotermalna świetnie nadaje się do ogrzewania mieszkań. Można ją pobierać nie tylko z gorących wód głęboko pod ziemią, ale także z samego gruntu bliżej powierzchni, korzystając na przykład z pomp ciepła.

Energia geotermalna

45 minut

Energia geotermalna

Wody geotermalne wydobywa się na powierzchnię i wprowadza do systemu ciepłowniczego, który rozprowadza ciepło do wielu budynków. W niektórych przypadkach gorąca woda trafia bezpośrednio do sieci ciepłowniczej, a w innych – jej ciepło jest przekazywane przez pompy ciepła, które podnoszą temperaturę wody i przygotowują ją do ogrzewania domów. O pompach ciepła wspominaliśmy już wcześniej, przy okazji energii wiatrowej.

Energia geotermalna

45 minut

Biomasa

Biomasa to naturalne resztki roślin i drzew, które powstają w przyrodzie ciągle na nowo, dlatego zaliczamy je do odnawialnych źródeł energii. Należą do niej m.in. słoma, siano, łodygi roślin, pestki, a także odpady z lasów – gałęzie, kora, zrębki drzewne czy drewno opałowe.

Do biomasy zaliczamy również naturalne odpady pochodzące z gospodarstw domowych i przemysłu. Biomasa może zastępować węgiel i jest przyjaźniejsza dla środowiska, ponieważ pochodzi z natury i jest częścią jej naturalnego obiegu.

45 minut

Pozyskiwanie ciepła z odpadów

Do czarnych pojemników na śmieci wyrzucamy m.in. brudny papier, resztki opakowań i inne odpady, których nie da się ponownie wykorzystać. Jednak ciepłownicy potrafią odzyskać z nich cenną energię. Dzieje się w to w specjalnych zakładach, zwanych spalarniami. Ciepło odzyskane z odpadów służy potem do produkcji prądu i do ogrzania domów. W Polsce spalarnie działają m.in. w Poznaniu, Szczecinie, Białymstoku, Rzeszowie, Krakowie. Uwaga: śmieci nie wolno spalać w domach, to bardzo niebezpieczne.

Pozyskiwanie ciepła z odpadów

45 minut

Pozyskiwanie ciepła z odpadów

W spalarniach, śmieci spala się w specjalnych piecach w bardzo wysokiej temperaturze, która niszczy wiele szkodliwych substancji. Powstałe spaliny oczyszcza się w ogromnych filtrach. A urządzenia, które działają jak potężny odkurzacz, zasysają powietrze do wewnątrz budynku i ze spalarni nie uciekają żadne zapachy. Dzięki nowoczesnym spalarniom można bezpiecznie odzyskiwać energię z odpadów, nie szkodząc ludziom ani przyrodzie.

Pozyskiwanie ciepła z odpadów

45 minut

Biogaz

Biogaz powstaje z niektórych elementów biomasy, głównie z resztek roślinnych i obornika. Pod wpływem bakterii te odpady przekształcają się w gaz, który można spalać i wykorzystywać do ogrzewania domów. Proces przemiany odpadów w gaz odbywa się w biogazowniach, których kopuły przypominają latające spodki z kosmicznych opowieści.

Razem możemy więcej

45 minut

Wspólne korzystanie z ciepła

Wspólne korzystanie z ciepła

Dostawcy ciepła systemowego czuwają nad sprawnym działaniem całej sieci, a w razie potrzeby naprawiają usterki. Jeśli korzystamy z własnych źródeł ciepła, o wszystko – od zakupów przez kontrolę aż do napraw – musimy zadbać sami. Pamiętacie, jak rozmawialiśmy o emocjach? Czasami brakuje nam chęci do zabawy lub działania.

Jednak gdy dołączą do nas inne osoby, możemy liczyć na ich wsparcie, a często sami znów nabieramy energii. To siła działania razem. Korzystanie z miksu energetycznego oznacza, że nie musimy polegać tylko na jednym źródle ciepła. Warto łączyć się w sieć, w której energia płynie do wszystkich – taką siecią jest ciepło systemowe.

Wystawa plastyczna

45 minut

Namaluj miks energetyczny

Jeżeli macie ochotę, możecie zorganizować wystawę plastyczną. Przygotujcie rysunki, na których pokażecie, jak wyobrażacie sobie idealny miks energii z odnawialnych źródeł. Następnie możecie wspólnie omówić swoje pomysły i zobaczyć, jak różnie każdy z was wyobraża sobie energię przyszłości.

Namaluj miks energetyczny

45 minut

Audiobook

Na koniec posłuchajmy książeczki o Czerwonym Kapturku w Krainie OZE. Czy rozpoznajecie źródła, o których rozmawialiśmy na lekcji?

Pobierz książeczkę

Jeśli potrzebujesz, przejdź do poprzednich lekcji

45 minut

Czym są odnawialne źródła energii?

Wydaje mi się, że już wcześniej się poznaliśmy, ale jeśli ktoś mnie nie pamięta, przypomnę, że nazywam się Czerwony Kapturek. Miło znów się z wami spotkać. Poznajcie moją sąsiadkę Dorotkę. Wspólnie oprowadzimy was po Krainie OZE, czyli Krainie Odnawialnych Źródeł Energii. Wiecie już, że energia jest bardzo potrzebna ludziom każdego dnia. Ale czy wiecie, czym są odnawialne źródła energii – i dlaczego nazywamy je właśnie odnawialnymi? Czy potraficie jakieś wymienić? Zastanówmy się razem, do czego możemy je wykorzystać. Macie jakieś pomysły? Czy myślicie, że można z nich wytworzyć ciepło i ogrzać mieszkania?

45 minut

Jak krążą w nas emocje?

Pomyślcie przez chwilę o emocjach, które czujemy każdego dnia. Emocje często przypominają energię – napędzają nas do konkretnych działań. Radość sprawia, że chcemy się bawić. Ze złości zaciskamy zęby lub krzyczymy. Ze strachu zasłaniamy oczy lub uciekamy. A jeśli coś nas zaskoczy, potrafimy szybko skupić uwagę na nowej sytuacji. Emocje czasem się wyciszają, ale też bardzo szybko odżywają, są w ciągłym ruchu i odczuwamy je ponownie.

45 minut

Energia w ciągłym ruchu

Podobnie jest z energią – ona też ciągle przepływa i się odnawia. Odnawialne źródła energii to takie, które się nie kończą i wciąż powstają na nowo w przyrodzie. Należą do nich: woda, słońce, wiatr, ciepło z głębi ziemi (energia geotermalna) oraz różne odpady roślinne, które nazywamy biomasą (np. resztki roślin z upraw rolnych lub lasów).

Energia w ciągłym ruchu

Odnawialne źródła energii w ciepłownictwie

45 minut

Energia wiatrowa

Energia wiatru nie od razu zamienia się w ciepło. Najpierw wykorzystuje się ją do napędzania turbin wiatrowych, czyli takich nowoczesnych wiatraków, które wytwarzają prąd. Tym prądem można zasilić elementy systemu ciepłowniczego, np. pompy ciepła lub magazyny ciepła.

Energia wiatrowa

45 minut

Pompy ciepła i magazyny ciepła

Pompy ciepła to urządzenia, które pobierają ciepło z otoczenia a potem przekazują je do budynków, żeby ogrzać mieszkania. Można powiedzieć, że to tacy pomocnicy, którzy przenoszą ciepło z jednego miejsca do drugiego. Natomiast magazyny ciepła działają podobnie do termosów. Gdy uda się wyprodukować więcej ciepła niż jest to akurat potrzebne, magazyny pozwalają przechować je na później i wykorzystać w odpowiednim momencie.

Pompy ciepła i magazyny ciepła

45 minut

Co to jest miks energetyczny i dlaczego jest ważny?

Co to jest miks energetyczny i dlaczego jest ważny?

Pamiętacie, jak mówiliśmy o różnych emocjach? Czasami możecie być smutni i nie mieć zapału do zabawy, ale ciekawość sprawia, że do niej dołączacie. Jeśli coś was nudzi, znajdujecie zainteresowanie w innym zajęciu. Przy wytwarzaniu energii też warto polegać na wielu źródłach.

Takie rozwiązanie nazywamy miksem energetycznym. Jednego dnia może brakować wiatru, a innego – słońca. Ale jeśli zadbamy o różne źródła energii i tak wytworzymy ciepło lub prąd. Trochę jak w koktajlu owocowym: czasami jest w nim więcej truskawek, czasem bananów, a czasem innych owoców.

W Polsce wciąż dużą część tego energetycznego „koktajlu” stanowią węgiel i gaz ziemny – zasoby wyczerpywalne, które się kiedyś skończą. Jednak z roku na rok, w miksie jest coraz więcej odnawialnych źródeł energii, po to, aby w przyszłości całkowicie zastąpiły paliwa kopalne.

45 minut

Energia słoneczna

Pewnie wszystkim wam słońce kojarzy się z ciepłem. To ciepło można też wykorzystać do ogrzewania wody i naszych mieszkań. Umożliwiają to specjalne urządzenia nazywane kolektorami. Wyglądają trochę jak ogromne tabliczki czekolady. Ale jak wiecie, tabliczka czekolady bardzo łatwo rozpuściłaby się na słońcu – natomiast kolektory potrafią pochłonąć energię słoneczną i przesłać ją dalej do rur, by ogrzać nasze domy.

Energia słoneczna

45 minut

Energia słoneczna

Słońce dostarcza najwięcej energii w ciepłych miesiącach. Ale nawet wtedy nie świeci przecież przez cały dzień. Dlatego kolektory słoneczne warto połączyć z magazynami ciepła. W słoneczne, gorące dni można w nich zgromadzić więcej energii, by wykorzystać ją później, gdy zrobi się chłodniej.

Energia słoneczna

45 minut

Doświadczenie: czy kolor ma znaczenie?

Do doświadczenia będą potrzebne 3 szklane butelki: po jednej w kolorze białym, zielonym i brązowym (najlepiej o tej samej pojemności i kształcie), styropian, woda i słoneczna pogoda. Mierzymy temperaturę wody. Następnie do każdej butelki wlewamy taką samą ilość. Każdą butelkę ustawiamy w słońcu na styropianie (dla izolacji od podłoża). Pilnujemy, żeby na żadną z butelek nie padał cień. Po 20-30 minutach mierzymy temperaturę wody w butelkach i porównujemy z początkowym wynikiem.

Doświadczenie: czy kolor ma znaczenie?

45 minut

Doświadczenie: czy kolor ma znaczenie?

W której butelce woda była najcieplejsza, a w której najchłodniejsza? Doświadczenie tłumaczy, dlaczego kolektory słoneczne zazwyczaj mają bardzo ciemny kolor. Dzięki temu pochłaniają więcej promieniowania słonecznego. Możemy to czasem poczuć sami – jeśli w ciepły dzień ubierzemy się w coś czarnego, zauważymy, że materiał szybciej się nagrzewa.

Doświadczenie: czy kolor ma znaczenie?

45 minut

Energia geotermalna

Czy zdarzyło wam się kiedyś kopać dół na plaży i dokopać się do wody? Czy coś zwróciło wtedy waszą uwagę? Woda w takim dole jest zazwyczaj wyraźnie cieplejsza niż w morzu, nawet w słoneczny dzień. Dzieje się tak m.in. dlatego, że piasek nagrzewa się szybciej i przekazuje ciepło do niższych warstw. A teraz wyobraźcie sobie, że znacznie głębiej pod ziemią znajdują się wody geotermalne.

Energia geotermalna

45 minut

Energia geotermalna

Aby dostać się do wód geotermalnych, trzeba wykonać bardzo głęboki odwiert. Wody tego typu są bardzo gorące, ponieważ nagrzewają się od ciepła wnętrza Ziemi – mogą być cieplejsze nawet od świeżo zaparzonej herbaty! Dlatego energia geotermalna świetnie nadaje się do ogrzewania mieszkań. Można ją pobierać nie tylko z gorących wód głęboko pod ziemią, ale także z samego gruntu bliżej powierzchni, korzystając na przykład z pomp ciepła.

Energia geotermalna

45 minut

Energia geotermalna

Wody geotermalne wydobywa się na powierzchnię i wprowadza do systemu ciepłowniczego, który rozprowadza ciepło do wielu budynków. W niektórych przypadkach gorąca woda trafia bezpośrednio do sieci ciepłowniczej, a w innych – jej ciepło jest przekazywane przez pompy ciepła, które podnoszą temperaturę wody i przygotowują ją do ogrzewania domów. O pompach ciepła wspominaliśmy już wcześniej, przy okazji energii wiatrowej.

Energia geotermalna

45 minut

Biomasa

Biomasa to naturalne resztki roślin i drzew, które powstają w przyrodzie ciągle na nowo, dlatego zaliczamy je do odnawialnych źródeł energii. Należą do niej m.in. słoma, siano, łodygi roślin, pestki, a także odpady z lasów – gałęzie, kora, zrębki drzewne czy drewno opałowe.

Do biomasy zaliczamy również naturalne odpady pochodzące z gospodarstw domowych i przemysłu. Biomasa może zastępować węgiel i jest przyjaźniejsza dla środowiska, ponieważ pochodzi z natury i jest częścią jej naturalnego obiegu.

45 minut

Pozyskiwanie ciepła z odpadów

Do czarnych pojemników na śmieci wyrzucamy m.in. brudny papier, resztki opakowań i inne odpady, których nie da się ponownie wykorzystać. Jednak ciepłownicy potrafią odzyskać z nich cenną energię. Dzieje się w to w specjalnych zakładach, zwanych spalarniami. Ciepło odzyskane z odpadów służy potem do produkcji prądu i do ogrzania domów. W Polsce spalarnie działają m.in. w Poznaniu, Szczecinie, Białymstoku, Rzeszowie, Krakowie. Uwaga: śmieci nie wolno spalać w domach, to bardzo niebezpieczne.

Pozyskiwanie ciepła z odpadów

45 minut

Pozyskiwanie ciepła z odpadów

W spalarniach, śmieci spala się w specjalnych piecach w bardzo wysokiej temperaturze, która niszczy wiele szkodliwych substancji. Powstałe spaliny oczyszcza się w ogromnych filtrach. A urządzenia, które działają jak potężny odkurzacz, zasysają powietrze do wewnątrz budynku i ze spalarni nie uciekają żadne zapachy. Dzięki nowoczesnym spalarniom można bezpiecznie odzyskiwać energię z odpadów, nie szkodząc ludziom ani przyrodzie.

Pozyskiwanie ciepła z odpadów

45 minut

Biogaz

Biogaz powstaje z niektórych elementów biomasy, głównie z resztek roślinnych i obornika. Pod wpływem bakterii te odpady przekształcają się w gaz, który można spalać i wykorzystywać do ogrzewania domów. Proces przemiany odpadów w gaz odbywa się w biogazowniach, których kopuły przypominają latające spodki z kosmicznych opowieści.

Razem możemy więcej

45 minut

Wspólne korzystanie z ciepła

Wspólne korzystanie z ciepła

Dostawcy ciepła systemowego czuwają nad sprawnym działaniem całej sieci, a w razie potrzeby naprawiają usterki. Jeśli korzystamy z własnych źródeł ciepła, o wszystko – od zakupów przez kontrolę aż do napraw – musimy zadbać sami. Pamiętacie, jak rozmawialiśmy o emocjach? Czasami brakuje nam chęci do zabawy lub działania.

Jednak gdy dołączą do nas inne osoby, możemy liczyć na ich wsparcie, a często sami znów nabieramy energii. To siła działania razem. Korzystanie z miksu energetycznego oznacza, że nie musimy polegać tylko na jednym źródle ciepła. Warto łączyć się w sieć, w której energia płynie do wszystkich – taką siecią jest ciepło systemowe.

Wystawa plastyczna

45 minut

Namaluj miks energetyczny

Jeżeli macie ochotę, możecie zorganizować wystawę plastyczną. Przygotujcie rysunki, na których pokażecie, jak wyobrażacie sobie idealny miks energii z odnawialnych źródeł. Następnie możecie wspólnie omówić swoje pomysły i zobaczyć, jak różnie każdy z was wyobraża sobie energię przyszłości.

Namaluj miks energetyczny

45 minut

Audiobook

Na koniec posłuchajmy książeczki o Czerwonym Kapturku w Krainie OZE. Czy rozpoznajecie źródła, o których rozmawialiśmy na lekcji?

Pobierz książeczkę

Jeśli potrzebujesz, przejdź do poprzednich lekcji

Lekcje Ciepła

Ciasteczka

W celu poprawy działania strony korzystamy z ciasteczek. Zakładamy, że Ci to nie przeszkadza. Jeśli przeszkadza, opuść naszą stronę.

Więcej